Spor Sakatlıkları - sporyoneticiligi.com

Spor Sakatlıkları

Spor Sakatlıkları

1-Spor sakatligi nedir?
Spor sakatliklari genel olarak sportif aktiviteler sirasinda meydana gelen
her turlu hasarin kolektif adidir.  Groh’a gore spor yapan 40 kisi basina
asagi yukari buyuk bir kaza, 4000 kiside bir sakatlik durumu ve 40.  000
kiside bir de olum vakasi duser.  Spor dallarina gore kazalarda basta %10
ile futbol gelmektedir bunu % 6 ile gures % 3ile hentbol ve boks izler
atletizmde % 1 kayakta ise % 0.  5 tir.
2-Spor sakatliklarinin nedenleri nelerdir?
Spor sakatliklarinin olusma nedenlerini iki ana grupta toplayabiliriz.
Bunlar internal (kisisel) ve eksternal (cevresel) nedenlerdir.
Kisisel nedenler: Fiziksel eksIklikler, fiziksel uygunluk ‘aerobik
dayaniklilik, kuvvet, surat,  beceri, ceviklik), psIkolojik faktorler
‘konsantrasyon, riski kabullenme), fiziksel yapi ‘boy, kilo, eklem
stabilitesi, vucut yag dokusu yuzdesi), yas, cinsiyet.
Cevresel nedenler: Sporun tipi, sportif aktivite suresi, hadisenin yapisi,
rakibin ve takim arkadaslarinin rolu, zeminin durumu, isIk, emniyet
tedbirleri.  , yavaslama icin yeterli mesafe, malzemeler, iklim kosullari
‘isi, nem, ruzgar) antrenor, mac yonetimi ‘kurallar ve hakemlerin kurallari
uygulamasi).
3-Spor sakatliginin ciddiyeti nedir?
Bir spor sakatliginin ciddiyet derecesini anlayabilmek icin alti temel
olguyu degerlendirmek gerekir. Bu olgular; spor sakatliginin tabiati, tedavi
sekli ve suresi, sporda uzak kalinan sure, kaybedilen isgunu, kalici hasar,
maliyet. Iste, bir spor sakatliginin ciddiyeti bu olgularin tek tek ele
alinip, degerlendirilmesi sonucu anlasilir.
4-Spor sakatliklarinin onlenmesindeki genel kurallar nelerdir?
Oncelikle ilk yapilmasi gereken konu sporcularin periyodik saglik
kontrollerdir. Bu kontroller ile sezon basinda sporcunun mevcut durumu
ortaya konulur. EksIklikleri belirlenir ve o eksIkliklerin giderilmesi icin
gerekli onlemler hekimin onerisi cercevesinde alinir. Bu noktada belirlenen
eksIklikler hem fizyolojik parametreler, hem fiziksel uygunluk, hem de
direkt saglik ile ilgili eksIklerdir.
Spor sakatliklarinin olusmasinda en onemli etkenlerden biri yetersiz
isinmadir. Bu nedenle isinmaya, ozellikle stretch ‘germe) egzersizlerine
buyuk onem verilmelidir.
Burada fiziksel aktivite sonrasi yapilacak soguma da onem tasimaktadir. Her
aktivite sonrasi mutlaka soguma da onem tasimaktadir. Her aktivite sonrasi
mutlaka soguma egzersizleri yapilmalidir.
5-Kas yorgunlugu nedir?
Antrenmansiz sporculara da agir ve alismamis kas kasilmalarindan 1-2 gun
sonra ortaya cikar.
Ayni zamanda agir sportif yarismalardan sonra da sporcularda gorulen akut
(kisa sureli) kas agrilaridir. Soz konusu kaslar her hareket denemesi
sirasinda ve dokununca agrili, bazen sis ve serttir. Sporcular arasinda
“hamlik” olarak adlandirilir.
Kas yorgunlugu ile ilgili cesitli hipotezler ortaya surulmustur. Bunlardan
bazilar sunlardir:
a.  Metabolizma bozuklugu hipotezi: Laktik asit (sut asidi) ve diger asitli
metabolizma artiklarinin birikmesi.
b.  Iltihap hipotezi: Aseptik, asidoza bagli iltihap.
c. Kas sertlesmesi hipotezi: Kasin asiri derecede sertlesmesi.
d. Mekanik hasar hipotezi: Kas zorlanmasi, kas gerilmesi.
Kas yorgunlugunun ozellikle negatif is (fren gorevi) yapan kaslarda meydana
geldigi gozlenmistir.
6-Kas yorgunlugu nasil atlatilir?
Kas yorgunlugunun hicbir tedavi yapilmadan, salt istirahat ile 3-4 gun
icinde gectigi ve agrilarin dindigi bilinmektedir. Bu konudaki hizlandirici
genel onlemler olarak sunlar onerilebilinir:
a.  Sauna, b. 26-28 derece sicaklikta yuzme havuzu, c. Soz konusu kaslar
uzerine ilik islak kompresler, hafif masaj antifilojistik ilaclar (voltaren,
tilcotil gibi) antioksidan C ve E vitamini.
7- Strain (Kas gerilmesi) nedir?
Kas gerilmesinde her zaman geri donusu (reversibl) bir islevsel kas
yaralanmasi soz konusudur. Bu noktada ani eksantrik (kasin boyunun uzadigi)
kas faaliyeti sirasinda kas elastikiyetinin sinirina eristigi, fakat bu
sinirin asilmadigi bir durum soz konusudur.  Bu sinirin asildigi noktada
artik kas gerilmesinden soz edilemez, o zaman kas zorlanmasi veya parsiyel
kas yirtilmasindan soz edilir. Kas gerilmesi kas liflerine paralel meydana
gelir. Ozellikle de kas-tendon baglanti bolgelerine rastlar.
8-Kas zorlanmasi nedir?
Burada birkac veya bircok kas lifi anatomik olarak zarar gorur. Kas
zorlanmasinda kas liflerinin sIkligi ve elastikiyeti zorlanir. Bag dokusu ve
tek tek kas lifleri kopar. Kasin devamliligi korunur.
9-Parsiyel (Kismi) kas yirtigi nedir?
Burada kas lifi demeti buyuk oranda zarar gorur. Parsiyel (kismi) kas
yirtiginda yerinde kas liflerinin buzulmesi soz konusu olur. Parsiyel
(kismi) kas yirtigi maksimum kontraksiyon (kasilma) sirasinda olusur. Bunu
uyaran etken, tek tek kas liflerinin geriliminin ani degisimi ile ortaya
cikan hareket uyumsuzlugudur. Bu degisim iki etken sonucu olusur:
a.  Kuvvetli direnc.
b.  Zit kaslarin kontraksiyonu
10-Kas yirtilmasi nedir?
Kas yirtilmasinda elle hissedilebilen ve gozle gorulebilen bir kas erimesi
soz konusu olmaktadir. Kas yirtilmasi birdenbire olur ve buna ilgili kas
gruplarinda siddetli agri eslik eder. Kas yirtilmasinin nedenleri iki
tanedir:
a. Maksimal kontraksiyonda (kasilmada) hareket koordinasyonsuzlugu.
b.  Kasilmis kasin siddetli bir dirence karsi ani hareketi.
11-Kas yirtigini hazirlayici etkenler nelerdir?
Bu etkenler dort ana baslik altinda toplanabilir. Bu basliklar sirasiyla
sunlardir:
a.  Soguk ve kaslarin yetersiz kanlanmasi (yetersiz isinma).
b.  Lokal ve genel asiri yorgunluk.
c.  Yetersiz antrenman duzeyi.
d.  Yarisma oncesi yapilan yetersiz hazirlanma
12-Myositis ossificans (Kas kemiklesmesi) nedir?
Kas kemiklesmesi gizli kas yaralanmalarinin istenmeyen sonuclarindan
biridir: Burada bir kas yaralanmasinin, cesitli nedenlerle tam olarak tedavi
edilmemesi sonucu kas icinde kemige benzer bir yapi olusur. Kisaca iyi
tedavi edilmemis kontuzyon ve hematomun sIk rastlanan bir komplikasyonudur.
Bu da kasin ait oldugu eklemde agri ve calisma bozukluguna yol acmasi
demektir.
13-Kas kemiklesmesi neden olusur?
Kas kemiklesmesi asagidaki nedenlerden olusur:
a.  Tam iyilesmemis kas yaralanmasina yuklenilme.
b.  Nedbe olusmasini onleyecek ilaclarin o donemde lokal olarak
kullanilmasi.
c.  Yen kas zorlanmasi ve kanamalara neden olabilecek sekildeki masajlar,
yanlis masaj.
14-Kas kemiklesmesi genelde nerede gorulur?
Kas kemiklesmesi genelde sporcularda M.  Quadriceps femoris (Dortbasli uyluk
kasi) ile kalca adduktorlerinde (bacagin iceriye dogru kapanmasi) gorulur.
15-Eklem faresi nedir?
Eklem faresi, herhangi bir nedenle bir kikirdak parcasinin kopup, eklem
icinde hareket etmesidir. Sonucta bu olusum eklem fonksiyonlarini bozar.
16-Masajin spor yaralanmalarindaki rolu nedir?
Sportif kas yaralanmalarindan korunmada ve yaralanmanin tedavisinden sonra
masaj bir rol oynamaktadir. Masaj, kaslari maksimum calismaya hazirlamakta
ve kas yaralanmalarindan korumaktadir. Ayrica, antrenman veya yarisma
sonrasi olusan yorgunluk verici maddelerin kas hucrelerinden daha suratli
uzaklasmasina yardim eder.
Masajin fizyolojik etkileri sunlardir:
a.  Kan ve lenf dolasimini duzenler: Burada refleks yoluyla arteriol (kucuk
atardamar) ve kapillerin genislemesini saglamak suretiyle aktif rol oynar.
Venlerin ‘toplardamarlar) bosalmasina yardimci olmak suretiyle de mekanik
olarak gorev yapar.
b.  Uyarma ve sakinlestirme yoluyla sporcunun kendini subjektif olarak daha
iyi hissetmesini saglar.
17-Soguk tedavisi ne zaman yapilmalidir?
Soguk tedavisi, sportif sakatliklarin tedavisinde kullanilan ana tedavi
yontemlerinden biridir. Soguk tedavisi yaralanmadan sonraki ilk 48-72 saat
icinde yapilmalidir.
18-Soguk tedavisinin yarari nedir?
Soguk uygulama ile yaralanan bolgede kan akimi azalir. Dolayisiyla kanama
azalir. Tum spor yaralanmalarindan veya sakatlanmalarindan sonra sislik ve
kanamaya ait isaretler kaybolana kadar soguk tedavisi yapilmalidir.
19-Soguk tedavisi nasil yapilmalidir?
Soguk uygulamasi 2 saatte bir, 20 dakikayi gecmemek kaydiyla buz torbalari
ile uygulanabilir. Bir gunde toplam uygulama suresi 2 saati gecmemelidir.
Eger soguk tedavisi derin dondurulmus jellerle yapiliyorsa, 20 dakika yerine
13-14 dakika yeterlidir. Soguk uygulanan alanda deri direkt temastan
korunmalidir.
20-Bandajlamanin onemi nedir?
Eklemde instabilite (sabitligini yitirmesi) olmasi spor sakatligi icin
hazirlayici bir faktoru olusturmaktadir. Bandaj ozellikle instabil
eklemlerde fizyolojik hareketlilik sinirlarinin otesinde olabilecek
hareketlere karsi eklemi korur.
21-Kontuzyon nedir?
Direkt bir travma karsisinda cilt altinda dokularin asiri derecede
ezilmesidir. Kilcal (kapiller) damarlardaki kan cilt altinda toplanir ve bir
sislik olusturur.
22-Hematom nedir?
Travma (darbe) siddeti ile kilcal damarlardan disariya cikan kanin yumusak
kisimlar arasinda belirli birsahada toplanmasindan ibarettir.
23-Fraktur (Kirik) nedir?
Travma (darbe) ve diger nedenlerle kemigin anatomik butunlugunun bozulmasina
kirik denir. Kemigin devamliliginin bozulmasi basit bir catlak, genis bir
ayrilma veya cok parcali olabilir.
24-Kirik neden olusur?
Genel olarak kiriklar ya travma (darbe) ile olusur ya da patolojik
(hastalik) nedenlerle olusur.
Burada travmaya (darbe) dayali kiriklarin olusmasinda kemigi distan ve icten
etkileyen kuvvetlerin siddeti, travmanin (darbe) gelis yonu ve etkileme
suresi kirigin durumunu belirler.
Kirigin olusmasina neden olan kuvvetler itici, cekici, sIkistirici veya
makaslayici kuvvetler olabilir. Ayrica hastalik, yorgunluk veya yaslilik
nedeniyle doku direncinin bozulmasi, kemiklerde kirik olusmasina neden
olur.
25-Fissur (Catlak) nedir?
Catlak ozunde bir kirik cesididir. Burada yani catlakta kemigin devamliligi
sadece bir catlak ile bozulmustur.
26-Distorsiyon (Burkulma) nedir?
Burkulma bir eklem zorlanmasidir. Uc cesit burkulma vardir. Birinci derece
burkulmada eklem hafif zorlanmistir. Ikinci derece burkulmada eklem
baglarinda bazi kopmalar olusmustur. Ucuncu derecede burkulmada ise baglar
tamamen kopmustur.
Girgin, futbolcularda genellikle siyriklar, ezikler, yuzeysel ekimozlar
(curukler), basit kas travmalari, kas kramplari, basit ayak bilegi
burkulmalari, basit burun kanamalari, bel ve sirt bolgesinde gecici
yaralanmalar, boyun bolgesi travmalari, kas ve bas bolgesi yaralanmalari
goruldugunu belirtmektedir. Dagarov ve Slanchev ise arastirmalarinda,
futbolcularda sIklikla distorsiyon (burkulma), kontuzyon (ezilme), meniskus
lezyonlari ve kas rupturlei (kopmalari) goruldugune de isaret etmektedir.
Futbolcularda sIk gorulen yaralanmalardan biri de kasIkta uylugun ic-ust
kisminda meydana gelen agrilardir. Burada futbolcularin dizlerinin tam
ekstansiyonda iken (gerilmis iken) bacagin kalca ekleminde asiri abduksiyonu
(uzaklasmasi) ile dirence karsi topa cikarak savunma yapmasi, yada bu
pozisyonda topa kayarak mudahalesi adduktor (yaklastirici) kaslarin asiri
gerilmesi ve hareketin sonucu tendon (bag) kopmalarina veya kemiksel
degisIkliklere neden olur.
Basketbolcularda ise yumusak doku lezyonlari (kontuzyon, hematom, yuz
yaralanmalari, lif kopmalari, kramplar vb), eklem travmalari (bag
lezyonlari, meniskus lezyonlari, omuz cikiklari), kiriklar ve buyuk
yaralanmalar gorulebilmektedir.
Kosucular uzerinde yapilan bir calismada da sporcularda en cok kas ve tendon
zorlanmalari, eklem ve bag yaralanmalari ile meniskus lezyonlari goruldugu
saptanmistir. Bunlarin nedeni olarak da antrenman (yanlis antrenman, agir
antrenman ve antrenman sirasindaki ani degisIklikler), anatomik faktorler
ile ayakkabi ve zemin gosterilmistir.
Halterde daha cok yumusak doku yaralanmalari sIklikla gorulmektedir. Bu
yaralanmalar haltercilerin govde ve gogus kafesi kaslarinda, sirt kaslarinda
ve el bileginde ortaya cikabilir.
Boks ozelinde ise en cok yaralanan bolge yuzdur. Bilindigi gibi boks
sporunda oncelikle yumruklarin hedefi yuz ve cenedir. Bu nedenle yuzde hafif
ekimozlardan (curuklerden) baslamak uzere, onemli kiriklara ve yuzdeki
organlarin ciddi yaralanmalarina kadar degisIk derecelerde yaralanmalar
gorulebilir. En cok yaralanma kas yarilmalaridir. Ayrica ikinci planda ve
zamanla olusan yaralanma ise boksorlerde burun kemiginin kirilmasi, cokmesi
ve burundaki konkalarin deviasyonudur. Bilindigi gibi boksta gecici suur
kayiplari sIk gorulur. Bu alinan darbenin siddetine, sporcunun
dayanikliligina ve tecrubesine bagli olarak farkli surelerle devam eder.
Gecici ve kalici beyin zedelenmeleri boksta gorulen olaylardir.
Judocularda el bilegi ve parmakla ilgili yumusak doku yaralanmalari, diz
bolgesinde sathi siyrik, intra ve ekstra artikuler hematom (eklem ici ve
disina kan birikmesi), bag, kapsul ve menuskus lezyonlari (yaralanmalari)
ile cesitli kafa travmalari gorulebilir.
Kayakcilarda ise ayak bilegi yaralanmalari, krus (bacak) yaralanmalari, diz
eklemi yaralanmalari, kafa travmalari, omurga yaralanmalari, donmalar ve
ultraviyole yaniklari gorulmektedir.

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

5 yorum “Spor Sakatlıkları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir