Türkiye'de Spor Teşkilatlarının Tarihsel Gelişimi - sporyoneticiligi.com

Türkiye’de Spor Teşkilatlarının Tarihsel Gelişimi

Spor Teşkilatlarının Tarihsel Gelişimi

Türkiye’de Spor Teşkilatlarının Tarihsel Gelişimi

  • Ocak 24, 2009
  • 5 yorum

Ülkemizde, bugünkü Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Teşkilatının 1903 yılında İstanbul Futbol Birliği adıyla, İngilizler ve Osmanlı tabiiyetindeki Rum ve Ermenilerin oluşturdukları kulüplerin bir araya gelerek, sorunların çözümlenmesi için meydana getirdikleri ilk spor teşkilatını bunun arkasından İstanbul futbol Kulüpler Ligi, İstanbul Şampiyonlar Ligi ve Cuma Futbol Birliği adıyla yeni teşkilatlanmalara gidildiği bilinmektedir.

Bu teşkilatlanmaları, gerek teşkilatları oluşturan kulüpleri gerekse kulüplerin oluşturdukları birliklerin yasal dayanakları bulunmaksızın meydana getirilmiş bir anlamda “doğal teşkilatlanma” şeklindeydiler. Sporumuzda faaliyetler ve gelişmeler bütün spor dallarında görülürken, ilk olarak spordaki teşkilatlanma futbolda görülmektedir.

Doğal teşkilatlanma dönemi 1921 yılına kadar çeşitli çelişkiler ve önemli sorunlarla devam etmiştir. Sporun topluma yaygınlaşarak yeni kulüpler meydana getirilmesi yapılan branş sayısının artması önceden teşkilatlanmış ve sporu yönlendiren kulüpleri yeniden düzenlemelere gitmelerine neden olmuştur. Bu düzenlemeler sonucu sporumuzda yasal dayanağı olan ilk teşkilat Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı olarak 1922 yılında kurulmuştur.

1921-1922 yıllarında ise TİCİ’nin yerini İdman ittifakı Heyet-i Muvakkatesi adlı teşkilat doldurmuştur. Daha sonra TİCİ, 1923 yılına kadar kuruluş nizamnamesi ile yönetilmiştir. 1923 yılında ise, kuruluş kurultayı yaparak yeniden teşkilatlanmaya gitmiştir. TİCİ bu dönemde 1924 yılında Paris’te yapılacak Olimpiyat Oyunlarına katılabilmek için, oyunlarda ülkemizi temsil edecek spor branşlarında federasyonlar kurmuş, bunların ilgili uluslar arası federasyonlarına üyelik başvurularını yapmıştır.

Kurduğu federasyonların ilkleri güreş, atletizm ve futbol branşlarıdır.
Amatör spor kulüplerinin kendi sorunlarına çareler bulmak, Türk sporunu kalkındırmak yurt dışında ülkeyi temsil etmek gibi amaçlarla tamamen özel, yani devletin güdümünde olmayan ancak devlet adına sporu yöneten TİCİ, özelleşmenin getirdiği bazı sorunlar ve diğer faktörlerden dolayı 1936 yılında gittiği 8. ve son genel kongresinde ismini Türk Spor Kurumu olarak değiştirmiş ve kongrenin çoğunlukla aldığı bir karar sonucu CHP’ye bağlanmıştır.

Türk spor kurumunun (T.S.K), sporu yönetmeye başlamasından hemen sonra iyi niyetle bazı önemli gelişmelere elde edilmiştir. Ancak sporun gelişmekte olan birçok özelliği, TSK’nın kapasitesinin çok üzerine çıkarak önemli sorunları da ortaya çıkarmıştır. Ayrıca devlet, özel girişimciliğin başarısızlığını ileri sürerek sporu yönetme yoluna gitmiş ve bunu CHP’ye bu parti yoluyla da Halk Evlerine devretmiştir. Böylece spora siyasetin karışması da bu tarihten sonra başlayarak yeni sorunlar doğurmuştur.

TSK’nın bu yapısı spor teşkilatlanmasının TİCİ’den sonra ikinci aşamasını oluşturan TSK’nın yarı resmi bir nitelikte olması sonucunu doğurmuştur. Parti yönetimi spor işlerinin partiyi yıpratmakta olduğu düşüncesiyle ve sporun büyüyen gelişen fonksiyonlarını mevcut teşkilatlarla yürütülmeyeceğinin anlaşılması sonucu sporun ancak müesseselerin üstündeki bir makamın prestiji ile sevk ve idare edileceği görüşüyle yeni bir teşkilatlanmaya gitmiştir.

Bu teşkilat 1938 yılında 3530 sayılı kanunla ilk defa Başbakanlığa bağlı olarak kurulan ve katma bütçeli tüzel kişiliğe haiz bir genel müdürlük olan Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü teşkilatıdır. Başbakanlığa bağlı dönemde sporda belirli bir aşama kaydetmiş ancak Beden Eğimi Spor sorunların hükümet programlarında dahi yer almamış olması, teşkilatı otoriteden yoksun bırakmış ve Başbakanlıktan ayrılarak 1942 yılında 4235 sayılı Kanu’la Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmasına neden olmuştur.

1960 yılına kadar Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kalan BTGM bu bakanlığın sayıları kabarık genel müdürlükleri arasında eğitimin büyük sorunları içinde gerektiği gibi etkili olmamış ve Başbakanlığa yeniden bağlanmıştır.

Sporun milli ve milletlerarası öneminin daha belirgin olarak farkına varılması, sporun ayrı olarak ve gençlikle beraber ele alınması zorunluluğunu gündeme getirdi ve BTGM 11 Şubat 1970 tarih ve1/21-1156 sayılı kararnameyle kurulan Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlandı.
1938 yılına kadar Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı kalan BTGM 13.12.1983 tarih ve 179 sayılı kanun hükmünde kararname ile sporda istenilen düzeye ulaşamama ve politik nedenlerle Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın Milli Eğitim Bakanlığı’yla birleştirilmesiyle ortaya çıkan Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlandı.

BTGM 3530 sayılı kanun’un günün şartlarına ve ihtiyaçlarına cevap veremez duruma gelmesi değişen sosyal, kültürel ve ekonomik şartlar yeni bir Kanun çıkarılması gereğini ortaya koymuş Genel Müdürlük 28 Mayıs 1986 tarih ve 3289 sayılı “Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Grevleri Hakkında Kanun” hükümleri doğrultusunda yeninde teşkilatlanarak yapısal değişikliğe uğramıştır. Adı Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir.

Bu düzenlemeyle teşkilat içinde bazı yeni ekleme birimleriyle görev, yetki ve sorumlulukları değişen birimler oluşturulmuş ve maddi imkanları artırılmıştır. 2 Mart 1989 tarihine kadar Mili Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyetlerini yürüten Genel Müdürlük 356 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlığa bağlanmış ve adı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü olarak Değiştirilmiştir

Gençlik ve Spor Bakanlığının kurulması; 6/4/2011 tarihli ve 6223 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulu’nca 3/6/2011 tarihinde kararlaştırıldı. Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilat yapısında değişikliğe gidilen Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün 3289 sayılı kanunda yer alan “Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü” ibaresi “Spor Genel Müdürlüğü” olarak değiştirildi.

10/07/2018 tarihli 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde “Spor Genel Müdürlüğü” olan adı “Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü” olarak değiştirildi.

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

5 yorum “Türkiye’de Spor Teşkilatlarının Tarihsel Gelişimi

  1. saygıdeger yayıncı arakdasm bn bu alanda bır calısa yapıyorum sızın bu yazınızdakı bılgılerden yararlanmak ıstıyorum ama kaynakça belırtmemıssınız rıca etsem bunaların kaynakcasını belırtırmısınız haber beklıyorum saygılar..

  2. Tam olarak hatırlamıyorum bu iş için tez arşivimi karıştırmam lazım onun içinde ayıracak zamanım malasef yok.Belkide bir tezden değil bir kaç tezden aldığım bilgilerin toplamı olduğu için kaynak belirtmemişimdir.

  3. tsk ederım cvp verdıgın ıcın. bnımde bu tıp çalışmalarım oluyor yayınlayacak bılımsel spor dergısı arıyorm sız boyle calısmlar gnderıyomusunuz dergılere felan bukonuda bnde bıldırı gnderebılırm

  4. Bu konuda benimde Erciyes Üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulundan hocalarım Dr. Yusuf CAN ve Dr. Mehmet BAYANSALDUZ’un çalışmalarından faydalanabilirsiniz.

  5. Turan beyi doğru yazmış. Yusuf Can ve Mehmet Bayansalduz spor yönetimi konusunda çok iyiler. Sanırım gençlik ve spor il müdürlüğü de yaptılar ve Ankarada Gençlik ve Spor Bakanlığında yöneticilerdir. İsimlerini google ye yaz spor yönetimi diye bilgi alabilirsin. Kolay gelsin, başarılar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir