Yönetim Biliminin İlkleri - sporyoneticiligi.com

Yönetim Biliminin İlkleri

Yönetim Biliminin İlkleri

henri-fayol1. Henry Fayol
Modern Yöneticilik anlayışının babası belki de büyük Fransız sanayicisi Fayol idi. Fayol gözlem ve incelemelerini “Administration Industriell et Generale” adlı eserinde 1916 yılında açıklamıştır. Fakat bu eser ancak 1929’da İngilizce’ye tercüme edilmiş ve 1949’a kadar da İngilizce eser Amerika’da yayınlanmıştır. Bu nedenle işletme yönetimi konusu ile ciddi bir şekilde uğraşan bir çok kimse ne yazık ki, Fayol’un bu görüşlerinden yararlanamamıştır.
Klasik yönetim yaklaşımının en önemli isimlerinden biridir. “Yönetim ilkeleri” veya “yönetim süreçleri” modeli oluşturmuştur. Yönetimi bir takım süreçler bütünü olarak gören ilk yazardır. Yönetim süreçlerini (POCCC), planlama (planning), örgütleme (organization), emir verme (command), eşgüdümleme (coordinating), denetim (control) şeklinde belirlemiştir. Yöneticini karar alma ve planlama eylemlerinin nasıl organize edileceğinin, bunların koordinasyonunun ve kontrolünün önemini vurguluyor.

Fayol’un Yönetim ilkeleri
Fayol’un yönetim ilkeleri toplam olarak 14’tür. Fayol 14 ilkeyi sıralamıştır.
İş bölümü: işbölümünün temel amacı aynı çabayı harcayarak daha faz¬la üretim yapmaktır. Klasik uzmanlaşma fikrimin temelini teşkil eden uz¬manlaşma giderleri azaltır, çıktıları arttırır ve iş eğitimini kolaylaştırır. Yalnız teknik işlerde değil istisnasız bütün işlerde insanların biraraya geldiği her durumda işbölümü söz konusudur. Uzmanlaşma bireyleri ve grupları en iyi şekilde kullanma biçimidir. Fayol uzmanlaşmada bir sınır olduğunu bunun ölçü, kıyas ve tecrübeyle belirlenebileceğini ifade etmiş ancak uzmanlaşmada optimal bir noktanın varlığı yanında bu noktanın yeri kendisi tarafından açık bir şekilde belirtilmemiştir.
Yönetim Birliği: Bu ilke aynı amaca dönük faaliyetler için bir plan ve bir üst olmasıdır. Bir vücutta iki başın, bir hayvanda olması canavar görün¬tüsü verir ve yaşıyamaz. Yönetim birliği, komuta birliği ile karıştırılma¬malıdır. Diğer taraftan Fayol yönetim birliğinin “organizasyonun” düzen¬lenmesiyle; kumanda birliğinin ise, “yönetim” uygulamalarıyla ilgili oldu¬ğuna dikkati çekmiştir. Fayol’un bu ilkesi Taylor’un fonksiyonel ustabaşı-lık ilkesi ile çelişmektedir.
Merkezileşme İlkesi: Yöneticilerin ellerinde yetkileri bulundurma veya yetkileri alt basamaklara devretme merkezleşme-merkezleşmeme ola¬rak tanımlanabilir. Fayol işbölümü gibi merkezleşmenin doğal bir yapısı olduğunu canlı veya sosyal organizasyonlarda hareket ve davranışların bir beyin veya mekanizmadan yönetildiğini belirtmiştir Merkezileşme iyi veya kötü bir yönetim sistemi değildir. Yöneticilerin kabul ettikleri veya reddettiği bir sistem değildir. Fayol’a göre, merkeziyetçilik bir derece ve ölçü meselesi olup, asgari ölçüde merkezcilik, koordinasyonun gerektir¬diği bir zorunluluktur.
Yetki ve Sorumluluk İlkesi: Bu ilke yöneticilerin sorumlulukları ile kul¬landığı yetki arasında ilişki olmasını belirtmektedir. Fayol yetkiyi “emir verme hakkı ve itaat sağlama gücü” olarak tanımlamaktadır. Genel an¬lamda sorumluluk korkulan ve yetki ise peşinden koşulan bir kavram ol¬maktadır. Yetki ve sorumluluk denkliği istenen durum iur. Bu bir kimse belli bir faaliyetin sonuçlarından sorumlu ise başarı sağlaması için ge¬rekli işleri yapabilmesi için yeterli yetkinin verilmesi gerekir.
Hiyerarşi İlkesi: Fayol hiyerarşinin en üst kademeden en alt kademeye kadar uzanan kumanda zinciri olduğunu belirtmiştir. Bu zincir emir ve ha¬berlerin aşağı inmesi ve bazı bilgilerin yukarı çıkması ile emir komutada birlik sağlamak için gereklidir.Ancak, kademelerin fazla olduğu büyük ku¬ruluşlarda, hiyerarşi ilkesinin işlerin hızlı bir şekilde yürütülmesini engel-lediğine işaret eden Fayol, bu sakıncanın ortadan kaldırılması için so¬nuçlarını üstlerine bildirmek kayıt ve şartı ile aynı seviyedeki astların aralarında doğrudan doğruya ilişki kurmalarına izin verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.
Kumanda Birliği İlkesi: Fayol bu ilke ile her astın bir üste bağlı olmasını, bir üstten emir almasını ve bir üste hesap vermekle yükümlülüğünü ifade eden kumanda birliği ilkesine büyük önem vermiştir. Böylece kargaşa ve çatışma yaratacak durumlar en aza indirilecektir. Kumanda ikiliğine sık sık yol açıldığı bir şekilde davranan üstlerin yetki çatışmasına neden ol¬dukları sık sık karşılaşılan konulardandır.

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir